12 marca 2026 roku na stronach Ministerstwa Infrastruktury pojawił się raport o skali wykluczenia komunikacyjnego w Polsce. Opracowanie przygotowane przez zespół ekspertów stanowi pierwszą całościową analizę problemu dostępności transportowej w kraju oraz ważne źródło danych dla administracji rządowej i samorządów.
Realizację projektu pt. „Analiza skali wykluczenia komunikacyjnego na obszarze Polski wraz z rekomendacjami zmian legislacyjnych w kontekście publicznego transportu zbiorowego” zleciło Ministerstwo Infrastruktury, w ramach konkursu realizowanego i finansowanego przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju. Projekt o wartości blisko 4 mln złotych realizowany był w latach 2021-2025 przez konsorcjum czterech Politechnik: Poznańskiej, Gdańskiej, Śląskiej i Warszawskiej pod kierownictwem prof. Piotra Sawickiego z Politechniki Poznańskiej. Raport stanowi pierwsze tak kompleksowe i szczegółowe badanie skali występowania zjawiska wykluczenia komunikacyjnego w Polsce.
Celem głównym projektu jest pozyskanie nowej wiedzy o występowaniu zjawiska wykluczenia komunikacyjnego w Polsce oraz wypracowanie możliwości jego minimalizacji.
W szczególności można wskazać tu takie cele pośrednie, jak:
- Opracowanie spójnej metodyki oraz pozyskanie wiedzy w zakresie funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego w Polsce.
- Opracowanie definicji wykluczenia komunikacyjnego.
- Przygotowanie mapy wykluczenia komunikacyjnego Polski oraz map składowych tego wykluczenia w formie narzędzia informatycznego oraz opracowań pisemnych.
- Stworzenie na bazie analizy porównawczej katalogu dobrych praktyk przeciwdziałania wykluczeniu komunikacyjnemu, w szczególności na bazie doświadczeń krajów europejskich, będących sąsiadami Polski z UE.
- Przygotowanie na bazie poprzedzających prac rekomendacji zmian legislacyjnych (w szczególności w zakresie ustawy o publicznym transporcie zbiorowym).
- Opracowanie metody wyboru i wdrażania opracowanych w poprzedzających zadaniach rozwiązań w zakresie zapobiegania wykluczeniu transportowemu na poziomie ogólnym (np. krajowym) oraz lokalnym (np. gminy).
- Opracowanie spójnego systemu monitorowania poziomu wykluczenia komunikacyjnego.
W ramach projektu przygotowano 21 raportów cząstkowych obejmujące m.in. badanie funkcjonowania publicznego transportu zbiorowego w poszczególnych regionach Polski, wypracowanie katalogu najlepszych praktyk w zakresie eliminacji wykluczenia komunikacyjnego oraz opracowanie rekomendowanych zmian legislacyjnych ograniczających wykluczenie komunikacyjne.
Pełna treść raportu dostępna jest na stronie Ministerstwa Infrastruktury: LINK