Po 36 miesiącach budowy Kraków uruchomił nową trasę tramwajową do Mistrzejowic. W sobotę 26 września 2026 roku tramwaje po raz pierwszy rozpoczęły regularne kursy między Wieczystą a Mistrzejowicami. Około 4,5-kilometrowa trasa jest jedną z najważniejszych inwestycji transportowych ostatnich lat w mieście. Jej najbardziej charakterystycznym elementem jest ponadkilometrowy tunel z dwoma podziemnymi przystankami.
Nowa trasa nie tylko poprawia obsługę komunikacyjną północno-wschodniej części Krakowa. Jej uruchomienie oznacza również dużą zmianę w funkcjonowaniu całej siatki połączeń tramwajowych i autobusowych.
Tramwaje dotarły do Mistrzejowic
26 września tramwaje wyjechały na nową trasę między Wieczystą a Mistrzejowicami. Nowa trasa ma około 4,5 km długości. Łączy istniejącą sieć tramwajową w rejonie Wieczystej z Mistrzejowicami, prowadząc przez rejon Olszy i Prądnika Czerwonego.
Według miasta dzięki inwestycji podróż z Mistrzejowic do centrum może być krótsza o około 12 minut. Kluczowe znaczenie ma tutaj wydzielone torowisko oraz możliwość bezkolizyjnego przejazdu przez najbardziej obciążone skrzyżowania.
Ponad kilometr torowiska znalazł się pod ziemią
Najbardziej charakterystycznym elementem nowej trasy jest tunel o długości około 1,2 km. Został poprowadzony pod rejonem ronda Młyńskiego i ronda Polsad. W tunelu znalazły się dwa przystanki tramwajowe. Takie rozwiązanie pozwala ominąć ruchliwe skrzyżowania i ograniczyć wpływ ruchu samochodowego na czas przejazdu tramwajów.
W ramach inwestycji powstało również nowe lub przebudowane torowisko, przystanki, chodniki i drogi dla rowerów.
Budowa zmieniła także układ ulic
Budowa trasy tramwajowej wymagała przebudowy części istniejącego układu drogowego. Prace objęły między innymi ul. Meissnera, Młyńską i Lublańską oraz skrzyżowania znajdujące się na przebiegu nowej trasy.
Zmiany były widoczne nie tylko w miejscach, w których powstało torowisko. Przebudowano także istniejącą infrastrukturę, a wzdłuż trasy uporządkowano przestrzeń dla pieszych i rowerzystów.
Prace trwały 36 miesięcy i przez cały ten czas wiązały się z kolejnymi zmianami organizacji ruchu oraz utrudnieniami dla mieszkańców.
Nowa trasa, ale przede wszystkim nowa siatka połączeń
Uruchomienie tramwaju do Mistrzejowic nie ograniczyło się do dodania jednego połączenia. Kraków przy okazji zmienił funkcjonowanie części swojej sieci komunikacyjnej. Zmiany objęły również komunikację autobusową.
Nową trasę wykorzystują od 26 września linie 9, 12 i 16.
Linia 9 połączyła Mistrzejowice z Nowym Bieżanowem P+R. Oznacza to, że mieszkańcy Mistrzejowic otrzymali bezpośrednie połączenie nie tylko z centrum, ale również z południową częścią Krakowa.
Linia 12 zastąpiła dotychczasową linię 52 i połączyła Osiedle Piastów z Czerwonymi Makami P+R. Jej trasa prowadzi przez centrum miasta, a następnie w kierunku Ruczaju.
Linia 16 połączyła Pleszów z Dworcem Towarowym, zapewniając kolejną relację przez Mistrzejowice i nową trasę KST IV.
Wprowadzenie nowych tras tramwajowych oznaczało jednocześnie zmiany w funkcjonowaniu innych linii. Część dotychczasowych połączeń została zmieniona, a część relacji przejęły nowe lub wydłużone linie.
Dzięki temu nowa trasa ma być nie tylko sposobem na szybki dojazd z Mistrzejowic do centrum, ale również elementem większego układu przesiadkowego. Pasażerowie z północno-wschodnich dzielnic otrzymali nowe bezpośrednie relacje, a część dotychczasowych połączeń została przeorganizowana tak, aby lepiej uzupełniać nową trasę tramwajową.
Tramwaj zastąpi część podróży autobusowych
Do tej pory Mistrzejowice i część Prądnika Czerwonego były w dużej mierze obsługiwane przez autobusy. Ich przejazd w kierunku centrum zależał jednak od sytuacji na zatłoczonych ulicach.
Nowe torowisko pozwala przenieść część podróży na transport szynowy. Szczególne znaczenie ma możliwość przejazdu tunelem pod rejonem ronda Młyńskiego i Polsadu, bez konieczności oczekiwania na przejazd przez skrzyżowania.
Jednocześnie zmiana układu linii oznacza, że nie wszyscy pasażerowie będą korzystać z nowej trasy w taki sam sposób. Dla części mieszkańców najważniejsze będzie bezpośrednie połączenie tramwajowe, dla innych – nowe możliwości przesiadek.
Inwestycja została zrealizowana w formule PPP
KST IV wyróżnia się także sposobem realizacji. Inwestycja została przeprowadzona w formule partnerstwa publiczno-prywatnego. Partner prywatny odpowiadał za zaprojektowanie, sfinansowanie i wybudowanie trasy, a następnie będzie zajmował się utrzymaniem infrastruktury przez określony w umowie okres 20 lat od daty odbioru i uruchomienia połączeń.
Cały kontrakt obejmuje więc nie tylko budowę, ale również wieloletnie utrzymanie powstałej infrastruktury. Wartość projektu wynosi około 1,9 mld zł.
To nie koniec rozbudowy krakowskiej sieci
Uruchomienie KST IV nie oznacza zakończenia rozwoju sieci tramwajowej w tej części Krakowa. Już podczas projektowania obecnej trasy uwzględniono możliwość jej dalszej rozbudowy. Jednym z przykładów jest zabezpieczenie możliwości poprowadzenia w przyszłości tramwaju w rejonie ul. Lema. Na ten moment nie ma jednak planów realizacji kolejnego etapu.
Mistrzejowice z nowym połączeniem tramwajowym
Nowa trasa to nie tylko 4,5 km torowiska i 1,2 km tunelu. Jej uruchomienie zmieniło sposób funkcjonowania komunikacji miejskiej w północno-wschodniej części Krakowa. Mieszkańcy Mistrzejowic otrzymali bezpośrednie połączenia z innymi częściami miasta, a pasażerowie z dalszych dzielnic zyskali nowe możliwości podróży przez tę część Krakowa. Jednocześnie zmieniła się organizacja całej sieci – zarówno tramwajowej, jak i autobusowej. To właśnie ten efekt będzie można oceniać w kolejnych miesiącach, kiedy nowy układ połączeń zacznie funkcjonować w codziennych podróżach mieszkańców.